Monday, 13 February 2012

Dziwny jest ten angielski #3 - homografy, czyli heteronimy





Homografy, to grupa słów, całkiem spora, przy których musimy mieć się na baczności. Może nam się wydawać oto 'znam już to słowo, wiem jak go wymawiać! nie muszę go sprawdzać', a tu bomba, faux pas językowe się popełniło. 
Nie trzeba być znawcą Iliady i czytać klasyka w oryginale, żeby rozszyfrować sam termin homograf (pod warunkiem, że nie jesteśmy uprzedzeni językowo). Homograf w wolnym tłumaczeniu, to 'taki sam znak', czyli słowa (przeważnie pary), które pisze się tak samo, lecz mają zupełnie różne znaczenia. Mogą też, ale nie muszą, mieć różną wymowę (to heteronimy). W tym poście zajmiemy się właśnie heteronimami. Poniżej znajdziesz ich długą listę.

abstract ( /ˈæbstrækt/ jako rzeczownik, /æbˈstrækt/ jako czasownik)
abuse (/əˈbjuːs/ nadużywanie, złe traktowanie, /əˈbjuːz/nadużywać)
advocate (/ˈædvəkɨt/ zwolennik, obrońca, /ˈædvəkeɪt/bronić, popierać)
agape (/əˈɡeɪp/z rozdziawionymi ustami, w zachwycie, /ˈæɡəpiː/ miłość platoniczna) 
allied ( /əˈlaɪd/przyległy, /ˈælaɪd/sojuszniczy)
alternate (/ˈɒltərnət/ zmienny, przemienny, /ˈɒltərneɪt/zamieniać się, przeplatać)
appropriate (/əˈproʊpriət/ odpowiedni, /əˈproʊpri.eɪt/ przydzielać, asygnować)
arribute (/ˈætrɨbjuːt/cecha, przymiot, /əˈtrɪbjuːt/przypisać)
articulate (/ɑrˈtɪkjəleɪt/ wymawiać, wyrażać, /ɑrˈtɪkjəlɨt/ wyraźny, elokwentny)
axes (/ˈæksiːz/ liczba mnoga od axis - oś, /ˈæksɨz/ liczba mnoga od axe -siekera)
bass (/ˈbeɪs/niski ton, /ˈbæs/ okoń)
bow (/ˈboʊ/łuk, /ˈbaʊ/kłaniać się, dziób statku)
buffet (/bəˈfeɪ/ ~/ˈbʊfeɪ/buffet, przyjecie na stojąco, /ˈbʌfɨt/ uderzać)
close (/ˈkloʊz/ zamykać, blisko /ˈkloʊs/)
compact (/kəmˈpækt/ ściskać, /ˈkɒmpækt/ mały)
concert (/ˈkɒnsərt/ koncert, /kənˈsɜrt/wspólnie zaaranżować)
conduct (/ˈkɒndəkt/działanie, /kənˈdʌkt/prowadzić)
confines (/ˈkɒnfaɪnz/ramy, ograniczenia /kənˈfaɪnz/ograniczać)
conflict /ˈkɒnflɪkt/ konflikt, /kənˈflɪkt/ ścierać sie, nie zgadzać)
console (/ˈkɒnsoʊl/ konsola, /kənˈsoʊl/ pocieszać)
content (/ˈkɒntɨnt/ zawartość, /kənˈtɛnt/ zadowolony)
contract (/ˈkɒntrækt/umowa,  /kənˈtrækt/ zarazić się, kurczyć się)
convict (/kənˈvɪkt/ skazać, /ˈkɒnvɪkt/ skazany)
crooked (/ˈkrʊkt/ zgiąłem, /ˈkrʊkɨd/ zgięty)
desert (/ˈdɛzərt/ pustynia, /dɨˈzɜrt/ opuścić, zostawić)
disarcd (/ˈdɪskɑrd/odrzut, /dɪsˈkɑrd/ wyrzucić)
does (/ˈdoʊz/liczba mnoga od doe - łania, /ˈdʌz/ 3 os. lp. czasownika do, /ˈduːz/ liczba mnoga od do jak w hairdo)
dogged (/ˈdɒɡd/śledził, /ˈdɒɡɨd/uparty, zawzięty)
dove (/ˈdʌv/ gołąbek, /ˈdoʊv/ zanurkował*(
entrance (/ˈɛntrəns/ wejście, /ɛnˈtræns/ zachwycać)
house (/ˈhaʊs/ dom, /ˈhaʊz/ zamieszkiwać)
incense (/ˈɪnsɛns/ kadzidło, /ɪnˈsɛns/ zdenerwować kogoś)
intimate (/ˈɪntɨmeɪt/ zaproponować, /ˈɪntɨmət/ bardzo bliski)
invalid (/ɪnˈvælɨd/ nieważny, /ˈɪnvəlɨd/ niepełnosprawny)
laminate (/ˈlæmɨneɪt/ laminować, walcować, /ˈlæmɨnɨt/ laminat)
lead (/ˈliːd/ prowadzić, /ˈlɛd/ ołów)
learned (/ˈlɜrnɨd/ uczony, /ˈlɜrnd/ nauczyłem się)
live (/ˈlɪv/ mieszakać, żyć, /ˈlaɪv/ żywy, na żywo)
minute (/ˈmɪnət/minuta, /maɪˈnjuːt/ mały)
moped (/ˈmoʊpɛd/ motorynka, motorower, czas przeszły od mope - wpadać w przygnębienie)
multiply (/ˈmʌltɨplaɪ/ mnożyć, /ˈmʌltɨpli/ mnogo)
number (/ˈnʌmbər/ liczba mnoga, /ˈnʌmər/ bardziej zdrętwiały)
object (/ˈɒbdʒɨkt/ objekt, /əbˈdʒɛkt/ sprzeciwiać się)
overall (/oʊvərˈɔːl/ ogólnie, /ˈoʊvər.ɔːl/ fartuch)
periodic (/pɪəriˈɒdɪk/ okresowy, /pɜrˈaɪ.ɒdɪk/ nadjodowy (kwas))
polish (/ˈpɒlɨʃ/ polerować, /ˈpoʊlɨʃ/ polski) 
present (/prɨˈzɛnt/ ukazać, /ˈprɛzənt/ podarunek)
produce (/ˈproʊdjuːs/ płody rolne, /prɵˈdjuːs/ wytwarzać)
project (/ˈprɒdʒɨkt/ projekt, /prɵˈdʒɛkt/ przewidywać planować)
ragged (/ˈræɡd/dokuczał*, /ˈræɡɨd/ poszarpany, nierówny, obdarty)
read (/ˈriːd/czytać, /ˈrɛd/czytał*)
rebel (/rɨˈbɛl/buntować się, /ˈrɛbəl/buntownik)
record (/ˈrɛkərd/ zapis rejestr, /rɨˈkɔrd/zapisywać)
refuse (/ˈrɛfjuːs/odpadki, śmieci, /rɨˈfjuːz/ odmawiać)
row ( /ˈraʊ/ wiosłować, /ˈroʊ/ kłótnia)
sake (/ˈseɪk/ dobro, korzyść, /ˈsɑːkiː/ sake, wódka z ryżu)
seperate (/ˈsɛprɨt/ oddzielny, /ˈsɛpəreɪt/ oddzielać)
sewer (/ˈsjuː.ər/ kanalizacja, /ˈsoʊ.ər/ szwaczka, krawcowa)
shower (/ˈʃaʊ.ər/ przelotny deszcz, /ˈʃoʊ.ər/ pokaz, albo 'ukazujący')
sow (/ˈsoʊ/ siać, /ˈsaʊ/ locha, maciora)
subject (/ˈsʌbdʒɨkt/ temat, podmiot, /səbˈdʒɛkt/ narażać, poddawać czemuś)
tear (/ˈtɪər/łza, /ˈtɛər/ targać)
tier (/ˈtaɪ.ər/ ten, który wiąże /ˈtɪ.ər/poziom, kondygnacja)
use (/ˈjuːs/ użytek, /ˈjuːz/ używać)
wicked (/ˈwɪkɨd/niecny, niegodziwy, /ˈwɪkt/ czas przeszły od wick)
wind (/ˈwɪnd/ wiatr, /ˈwaɪnd/ nakręcać)
wound (/ˈwaʊnd/ nakręcony, /ˈwuːnd/ rana) 

Po przeczytaniu listy (kilka razy ;)) można wyodrębnić kilka grup w heteronimach:
grupa pierwsza: słowa, w których następuje przesunięcie akcentu przy zmianie funkcji gramatycznej z czasownika na rzeczownik lub przymiotnik; przesuniecie akcentu na inną sylabę skutkuje nową mocną samogłoską i słabymi pozostałymi sylabami. W tej grupie znajdują się długie słowa (pochodzenia francuskiego) blisko związane ze sobą znaczeniem. Błąd w wymowie słowa z tej grupy nie zmienia znaczenia słowa. Słowo brzmi dziwnie, ale jest zrozumiałe.
grupa druga: krótkie słowa, w których nie następuje przesunięcie akcentu; słowa te są spokrewnione ze sobą znaczeniowo, zmieniają swoją wymowę przy zmianie funkcji gramatycznej (jeden dźwięk ulega zmianie).
grupa trzecia: krótkie słowa niespokrewnione ze sobą, pochodzące z różnych języków i okresów, o zbieżnej pisowni. W tej grupie zmiana wymowy powoduje drastyczną zmianę znaczenia. 

No comments:

Post a Comment